کابین آسانسور (Elevator Cabin) به‌عنوان بخش اصلی و قابل مشاهده سیستم آسانسور، محفظه‌ای است که جابجایی ایمن و راحت مسافران یا بار را بین طبقات ساختمان فراهم می‌کند. این بخش، نقطه تلاقی بین طراحی مکانیکی، مهندسی سازه، ایمنی، ارگونومی و زیبایی‌شناسی است و نقشی حیاتی در تجربه کاربر و عملکرد کلی آسانسور دارد. در ادامه، به بررسی تخصصی ساختار، اجزا، استانداردها، مواد، طراحی فنی و نکات اجرایی کابین آسانسور پرداخته می‌شود.

---

ساختار کلی کابین آسانسور

کابین از سه بخش اصلی تشکیل می‌شود:

1. شاسی یا فریم کابین (Car Frame):
   اسکلت فلزی اصلی کابین است که تمامی نیروهای وارده از کف، دیواره‌ها و سقف را تحمل می‌کند. این فریم از پروفیل‌های فولادی با مقاومت بالا ساخته می‌شود و از طریق سیستم تعلیق و کار اسلینگ به سیم‌بکسل‌ها یا ریل‌های راهنما متصل است.
2. کف و دیواره‌ها (Car Platform & Panels):
   کف کابین معمولاً از ورق‌های فولادی ضخیم با پوشش ضدلغزش و دیواره‌ها از استیل ضدزنگ 304، آلومینیوم یا شیشه سکوریت ساخته می‌شوند. این اجزا علاوه بر زیبایی، باید در برابر لرزش و بار دینامیکی مقاوم باشند.
3. سقف و سیستم روشنایی:
   سقف معمولاً از پنل‌های استیل یا آلومینیومی ساخته شده و دارای سیستم نورپردازی LED، دریچه تهویه و در برخی موارد سقف کاذب دکوراتیو است.

---

مواد و ساخت

در ساخت کابین‌های مدرن از استیل ضدزنگ 304 یا 316 برای مقاومت در برابر رطوبت و خوردگی استفاده می‌شود. در آسانسورهای لوکس، ترکیبی از چوب طبیعی، استیل براق، آینه، شیشه دودی و کف سنگی به کار می‌رود تا حس زیبایی و کیفیت القا شود. برای آسانسورهای صنعتی یا حمل بار، ورق‌های فولادی ضخیم با پوشش اپوکسی مقاوم به ضربه استفاده می‌شود.

---

سیستم‌های تعلیق و ایمنی

کابین آسانسور از طریق سیستم کار اسلینگ به سیم‌بکسل‌ها متصل شده و به‌وسیله ریل‌های راهنما در چاهک آسانسور هدایت می‌شود. در قسمت زیرین فریم، سیستم ترمز ایمنی (Safety Gear) نصب می‌شود که در صورت پارگی یا لغزش سیم‌بکسل، با چنگ زدن به ریل‌ها از سقوط جلوگیری می‌کند.
همچنین زیر فریم، بافر آسانسور قرار دارد که ضربه‌های ناشی از حرکت بیش‌ازحد به سمت پایین را جذب می‌کند.
در سقف کابین نیز سنسور بار اضافی (Overload Sensor) و در برخی مدل‌ها سیستم تهویه اضطراری تعبیه می‌شود.

---

طراحی فنی و الزامات ابعادی

ابعاد کابین آسانسور باید متناسب با ظرفیت و نوع استفاده آن (مسافربر، برانکاردبر، باربر، خودروبر و…) انتخاب شود. به عنوان مثال:

• ظرفیت 6 نفره: ابعاد حدودی 110×140 سانتی‌متر
• ظرفیت 8 نفره: ابعاد حدودی 140×140 سانتی‌متر
• ظرفیت 13 نفره: ابعاد حدودی 160×160 سانتی‌متر

طبق استاندارد EN 81-20 و ISIRI 6303، کابین باید دارای حداقل روشنایی 50 لوکس، تهویه مناسب و فضای خالی در سقف برای تکنسین باشد.

---

ویژگی‌های عملکردی و راحتی

یکی از جنبه‌های مهم در طراحی کابین، ایجاد حس آرامش و امنیت برای سرنشینان است. به همین دلیل:

• استفاده از سیستم تعلیق نرم و کف ضد لرزش توصیه می‌شود.
• نورپردازی باید ملایم و بدون خیرگی باشد.
• درهای اتوماتیک کابین باید به‌صورت بی‌صدا و با سنسور ایمنی ضد برخورد (Light Curtain) عمل کنند.
• تهویه باید جریان هوای یکنواختی در کل محفظه ایجاد کند تا از احساس خفگی جلوگیری شود.

---

سیستم‌های کنترلی و تجهیزات داخلی

درون کابین، تابلو فرمان داخلی (COP – Car Operating Panel) قرار دارد که شامل دکمه‌های انتخاب طبقه، نمایشگر LED یا LCD، دکمه آلارم، اینترکام و در آسانسورهای هوشمند، حسگر لمسی یا کارت‌خوان است. در آسانسورهای مدرن، این پنل‌ها با کنترلر مرکزی ارتباط دارند و اطلاعاتی مانند وزن، سرعت، وضعیت درب و خطاهای احتمالی را به سیستم مانیتورینگ ارسال می‌کنند.

---

تست و بازرسی ایمنی

پیش از بهره‌برداری، کابین باید تحت آزمایش‌های متعددی قرار گیرد؛ از جمله:

• تست بار (Load Test) برای بررسی تحمل وزن اسمی.
• تست ترمز ایمنی و پاراشوت.
• بررسی سیستم تهویه و روشنایی.
• بازرسی سطح و درزهای داخلی جهت جلوگیری از گیر کردن اشیا یا لباس.

بازرسی‌های دوره‌ای معمولاً هر 6 تا 12 ماه یک‌بار توسط شرکت‌های دارای مجوز استاندارد انجام می‌شود.

---

نوآوری‌های مدرن

در کابین‌های نسل جدید، از فناوری‌های هوشمند مانند نمایشگرهای لمسی، نورپردازی دینامیک، سیستم کنترل صدا (Voice Command) و حتی کف‌های LED تعاملی استفاده می‌شود. همچنین، استفاده از مواد سبک و مقاوم کامپوزیتی برای کاهش وزن کلی کابین به منظور افزایش بازدهی انرژی موتور در حال گسترش است.

---

جمع‌بندی

کابین آسانسور تنها یک جعبه متحرک نیست؛ بلکه نتیجه هم‌افزایی دقیق بین طراحی مهندسی، ایمنی، مکانیک و زیبایی‌شناسی است. کیفیت متریال، دقت در ساخت فریم، رعایت استانداردهای ایمنی و جزئیات طراحی داخلی مستقیماً بر راحتی، عمر مفید و ایمنی سیستم اثر می‌گذارد. انتخاب و ساخت صحیح کابین، به‌ویژه در پروژه‌های لوکس یا پرتردد، تضمین‌کننده عملکرد روان، آرام و ایمن آسانسور در سال‌های طولانی خواهد بود.