موتور آسانسور قلب سیستم محرکه است که وظیفه تولید نیروی مکانیکی برای حرکت عمودی کابین را بر عهده دارد. انتخاب صحیح نوع موتور تأثیر مستقیمی بر عملکرد، ایمنی و مصرف انرژی آسانسور دارد.
موتور آسانسور یک دستگاه الکترومکانیکی است که انرژی الکتریکی را به انرژی مکانیکی تبدیل میکند تا کابین آسانسور را در جهت بالا و پایین حرکت دهد. این موتور معمولاً در موتورخانه یا در بالای چاهک آسانسور نصب میشود و بسته به نوع سیستم محرکه، به دو دسته اصلی گیربکسدار (Geared) و بدون گیربکس (Gearless) تقسیم میشود.
انواع موتور آسانسور
- موتور گیربکسدار (Geared Motor):
- در این نوع، موتور به یک گیربکس متصل است که سرعت چرخش را کاهش داده و گشتاور را افزایش میدهد.
- مناسب برای ساختمانهای متوسط با تعداد طبقات محدود.
- سرعت معمولی بین 0.63 تا 1.6 متر بر ثانیه.
- نیاز به روغنکاری و نگهداری دورهای دارد.
- موتور گیرلس (Gearless Motor):
- فاقد گیربکس بوده و مستقیماً به فلکه کششی متصل میشود.
- مناسب برای ساختمانهای بلند و آسانسورهای پرسرعت (تا 6 متر بر ثانیه).
- مصرف انرژی کمتر، صدای کمتر و عمر مفید بالاتر.
- قیمت بالاتر و نیاز به کنترلر پیشرفته.
- موتور هیدرولیکی:
- در آسانسورهای هیدرولیک استفاده میشود که جک هیدرولیکی را تغذیه میکند.
- مناسب برای ساختمانهای کمارتفاع (تا 5 طبقه).
- نصب آسان، اما مصرف انرژی بیشتر و نیاز به فضای مخصوص برای مخزن روغن.
اجزای اصلی موتور آسانسور
- استاتور و روتور: بخشهای الکترومغناطیسی که میدان مغناطیسی را تولید و حرکت چرخشی ایجاد میکنند.
- ترمز الکترومغناطیسی: برای توقف دقیق کابین در طبقات و جلوگیری از حرکت ناخواسته.
- فلکه کششی: قطعهای که سیمبکسلها از آن عبور میکنند و حرکت کابین را کنترل میکند.
- فن خنککننده: برای جلوگیری از افزایش دمای موتور در زمان کارکرد طولانی.
پارامترهای مهم در انتخاب موتور
- ظرفیت کابین: بر اساس وزن کابین و تعداد نفرات.
- ارتفاع ساختمان: تعیینکننده نوع موتور و سرعت مورد نیاز.
- تعداد توقفها: تأثیرگذار بر توان موتور و نوع کنترلر.
- نوع استفاده: آسانسور مسکونی، تجاری، بیمارستانی یا صنعتی.
مزایا و معایب انواع موتور
| نوع موتور | مزایا | معایب |
|---|---|---|
| گیربکسدار | قیمت مناسب، مناسب برای ساختمانهای متوسط | صدای بیشتر، نیاز به نگهداری بیشتر |
| گیرلس | مصرف انرژی کمتر، صدای کم، عمر بالا | قیمت بالا، نیاز به کنترلر پیشرفته |
| هیدرولیکی | نصب آسان، مناسب برای ساختمانهای کوتاه | مصرف انرژی بالا، محدودیت ارتفاع |
نگهداری و سرویس موتور آسانسور
- بازرسی دورهای: بررسی وضعیت ترمز، روغنکاری، دمای موتور و عملکرد الکتریکی.
- تعویض قطعات فرسوده: مانند بلبرینگها، فن خنککننده و قطعات الکترونیکی.
- تنظیمات کنترلر: برای بهینهسازی مصرف انرژی و کاهش استهلاک.
جمعبندی
موتور آسانسور یکی از حیاتیترین اجزای سیستم حملونقل عمودی در ساختمانهاست. شناخت دقیق انواع موتور، ویژگیها، مزایا و الزامات نگهداری آن میتواند به انتخاب بهینه، افزایش ایمنی و کاهش هزینههای بهرهبرداری کمک کند. انتخاب موتور مناسب باید بر اساس شرایط فنی، نوع ساختمان و نیازهای عملکردی آسانسور انجام شود.
