لوازم راه‌اندازی آسانسور از اصلی‌ترین اجزای سیستم‌های بالابر محسوب می‌شوند و نقش کلیدی در عملکرد ایمن، نرم و هوشمند آسانسور دارند. این مجموعه شامل تجهیزاتی مانند تابلو فرمان آسانسور، تراول کابل آسانسور و شستی آسانسور است که هرکدام وظایف فنی خاصی را بر عهده دارند. در ادامه، به بررسی تخصصی هر یک از این قطعات و اهمیت آن‌ها در فرآیند راه‌اندازی آسانسور می‌پردازیم.

تابلو فرمان آسانسور

تابلو فرمان مغز متفکر آسانسور است و تمام فرآیندهای حرکتی، ایمنی و کنترلی دستگاه را مدیریت می‌کند. این تابلو مجموعه‌ای از مدارات الکترونیکی و الکتریکی است که وظیفه هماهنگ‌سازی بین موتور، درب‌ها، سنسورها، سیستم توقف در طبقات و فرمان‌های صادر شده از شستی‌ها را بر عهده دارد.

تابلو فرمان‌ها در دو نوع کلی VVVF (کنترل سرعت متغیر) و دو سرعته (AC2) طراحی می‌شوند. نوع VVVF یا درایو دار، امروزه پرکاربردتر است زیرا با کنترل فرکانس و ولتاژ موتور، باعث حرکت نرم، کاهش مصرف انرژی و جلوگیری از شوک حرکتی در شروع یا توقف آسانسور می‌شود. این نوع تابلو همچنین دارای قابلیت‌هایی مانند نجات اضطراری (Automatic Rescue Device)، کنترل درب، مدیریت توقف دقیق در طبقات و سیستم نجات هنگام قطع برق است.

در انتخاب تابلو فرمان، عواملی مانند نوع موتور (گیربکسی یا گیرلس)، ظرفیت کابین، ارتفاع مسیر حرکت، سرعت آسانسور و تعداد توقف‌ها اهمیت دارند. برندهای معتبر تابلو فرمان نظیر تابلو فرمان پرشین، آرمان فراز، پار کنترل، داتیس، سکا و آسانسور آریان در بازار ایران شناخته شده‌اند. کیفیت مدار منطقی، سیستم درایو، طراحی بردها و پشتیبانی نرم‌افزاری از نکات کلیدی در عملکرد بی‌نقص تابلو فرمان است.

تراول کابل آسانسور

تراول کابل آسانسور، کابل انعطاف‌پذیری است که وظیفه انتقال سیگنال‌های الکتریکی و فرمان‌های کنترلی بین کابین آسانسور و تابلو فرمان را بر عهده دارد. این کابل در تمام مسیر حرکت کابین، همراه آن بالا و پایین می‌رود؛ از این رو باید از مقاومت مکانیکی بالا، انعطاف‌پذیری مناسب و تحمل خمش مکرر برخوردار باشد.

ساختار تراول کابل شامل چندین رشته سیم عایق‌دار است که درون روکش PVC یا لاستیکی مقاوم در برابر حرارت و سایش قرار گرفته‌اند. در آسانسورهای مدرن، تراول کابل ممکن است شامل سیم‌های سیگنال دیتا، کابل تغذیه، خطوط تلفن، سیستم اضطراری و حتی کابل دوربین داخل کابین نیز باشد.

نکته مهم در نصب تراول کابل، رعایت طول مناسب و شعاع خم استاندارد است تا از پارگی یا گره خوردن در مسیر حرکت جلوگیری شود. برای مسیرهای بلندتر از 30 متر، معمولاً از سیستم نگهدارنده تراول کابل با ساپورت‌های فلزی یا زنجیری استفاده می‌شود تا از وزن و تنش وارده به کابل کاسته شود. برندهای معتبر تراول کابل در ایران شامل DAN Elevator، Brugg، Draka، و Liftex هستند که استانداردهای بین‌المللی EN-50214 و CE را رعایت می‌کنند.

شستی آسانسور

شستی آسانسور یا پنل فرمان، واسط کاربری میان مسافر و سیستم کنترل آسانسور است. این شستی‌ها در دو بخش نصب می‌شوند: شستی کابین (داخل آسانسور) و شستی طبقات (در کنار درب طبقات). عملکرد اصلی آن‌ها ارسال فرمان‌های لازم مانند انتخاب طبقه، باز یا بسته کردن درب و اعلام وضعیت به تابلو فرمان است.

شستی‌های مدرن آسانسور معمولاً از جنس استیل ضدزنگ با طراحی‌های زیبا و مقاوم در برابر ضربه ساخته می‌شوند. برخی از مدل‌های پیشرفته دارای نمایشگر LED یا LCD برای نمایش طبقه فعلی، جهت حرکت و وضعیت عملکرد آسانسور هستند. همچنین در آسانسورهای هوشمند، شستی‌ها به سیستم‌های لمسی (Touch Panel) و حسگرهای بدون تماس (Touchless) مجهز شده‌اند تا بهداشت و ایمنی کاربران را افزایش دهند.

یکی از اجزای مهم در پنل شستی، لامپ‌های نشانگر و کلیدهای اضطراری است. کلید اضطراری برای توقف دستی یا تماس با مرکز خدمات در شرایط خطر تعبیه می‌شود. شستی‌ها باید با ولتاژ پایین و استاندارد IP مناسب برای جلوگیری از شوک الکتریکی طراحی شوند.

در پروژه‌های مدرن، طراحی ظاهری شستی نیز اهمیت زیادی دارد و معمولاً از پنل‌های سفارشی استیل خش‌دار، آینه‌ای، مشکی مات یا رزگلد استفاده می‌شود تا هماهنگی کاملی با کابین آسانسور و دکوراسیون ساختمان ایجاد کند.

جمع‌بندی

در مجموع، لوازم راه‌اندازی آسانسور شامل تابلو فرمان، تراول کابل و شستی، مجموعه‌ای از تجهیزات حیاتی هستند که عملکرد دقیق، ایمن و کاربرپسند آسانسور را تضمین می‌کنند. انتخاب برند معتبر، نصب اصولی و نگهداری منظم این تجهیزات نه‌تنها باعث افزایش طول عمر سیستم می‌شود، بلکه امنیت و رضایت کاربران را نیز به طور چشمگیری ارتقا می‌دهد. در واقع، هماهنگی کامل میان این سه بخش کلیدی است که باعث حرکت مطمئن، سریع و بدون خطای آسانسور در هر ساختمان می‌گردد.